Skórzane buty: jak wybrać dobrą parę i jak o nią dbać

Skórzane buty na lata: licowa, nubuk czy zamsz, klejone czy szyte (Goodyear, Blake), dopasowanie, podeszwa, rozchodzenie, pielęgnacja i polskie marki.

Autor: Polska Picks · Opublikowano: · Zaktualizowano:

W skrócie

  • Najtrwalsza jest skóra licowa z pełnym licem; nubuk i zamsz są miękkie i ładne, ale gorzej znoszą deszcz i sól, a skóra lakierowana słabo oddycha i na mrozie może pękać na zgięciach.
  • Buty szyte metodą Goodyear lub Blake można wielokrotnie podzelować u szewca; klejone też często da się naprawić, ale zależy to od konstrukcji i rodzaju podeszwy.
  • Przymierzaj buty po południu, w skarpetach, które będziesz w nich nosić: przed palcami powinien zostać mniej więcej centymetr, a pięta nie może wyraźnie wyskakiwać przy chodzeniu.
  • Skóra trochę rozciąga się na szerokość, ale nie na długość, więc za krótkie buty nigdy się nie „rozchodzą”.
  • Podstawowa pielęgnacja to prawidła i suszenie z dala od kaloryfera po każdym noszeniu, czyszczenie i cienka warstwa kremu co 2–4 tygodnie oraz impregnacja przed jesienią i zimą.

Przy butach najmocniej czuję różnicę między porządną skórą a zamiennikiem. Dobra para po kilku tygodniach układa się do stopy, a ekoskóra po sezonie zaczyna pękać na zgięciach i nic już jej nie uratuje. Skórzane buty kupuje się na lata, ale tylko wtedy, gdy wiesz, jak je wybrać i jak o nie dbać. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez rodzaje skóry, konstrukcję, dopasowanie i pielęgnację, aż do polskich marek, które szyją buty ze skóry.

Rodzaje skóry w butach: licowa, nubuk, zamsz i lakier

Skóra licowa to wierzchnia warstwa skóry z zachowanym licem, czyli naturalnym rysunkiem porów. Jest najtrwalsza, oddycha i z czasem nabiera patyny.

  • Pełne lico: skóra nieszlifowana, z widocznymi porami i drobnymi nierównościami. Najlepsza jakość, najładniej się starzeje.
  • Lico korygowane: skóra przeszlifowana i pokryta powłoką z tłoczonym wzorem. Wygląda równo i błyszczy, ale jest twardsza, słabiej oddycha i zgina się w ostre fałdy.
  • Nubuk: skóra licowa przeszlifowana od strony lica na krótki, aksamitny meszek. Delikatna, łatwo łapie plamy i nie lubi wody.
  • Zamsz: skóra z meszkiem od strony mizdry, czyli wewnętrznej. Miękki i wygodny, ale na jesienne kałuże i zimową sól to najgorszy wybór.
  • Skóra lakierowana: pokryta błyszczącą powłoką. Łatwo ją przetrzeć, dobrze znosi wodę, ale słabo oddycha i na mrozie może pękać na zgięciach.
  • Dwoina: dolna warstwa skóry, która zostaje po jej rozszczepieniu. Jest tańsza i słabsza, a często pokrywa się ją powłoką i tłoczy tak, żeby udawała lico.

Jak odróżnić skórę naturalną od ekoskóry

W Unii Europejskiej buty mają etykietę z piktogramami, które mówią, z czego zrobiono wierzch, wyściółkę z wkładką i podeszwę. Symbol w kształcie rozpiętej skóry zwierzęcej oznacza skórę, symbol przypominający splot tkaniny to tekstylia, a romb to inne materiały, na przykład tworzywa sztuczne. Jeśli przy wierzchu widzisz romb, to nie jest skóra, niezależnie od tego, co mówi opis.

Pomaga też krawędź materiału, na przykład przy języku albo cholewce od środka. Skóra naturalna ma na przekroju włóknistą strukturę, a w ekoskórze widać cienką warstwę tkaniny pod gładką powłoką.

Buty klejone czy szyte? Goodyear, Blake i klejenie

Konstrukcja, czyli sposób łączenia podeszwy z cholewką, decyduje o tym, ile razy but da się naprawić.

Buty klejone

Podeszwa jest przyklejona do cholewki. Tak powstaje dziś większość butów. Są lekkie i elastyczne od pierwszego dnia, a dobry szewc często wymieni w nich podeszwę, ale nie zawsze i zwykle mniej razy niż w butach szytych.

Metoda Blake

Podeszwa jest przyszyta bezpośrednio do cholewki i wkładki jednym szwem, od środka buta. Buty Blake są smukłe, lekkie i giętkie, można je podzelować, ale szewc potrzebuje do tego odpowiedniej maszyny. Szew przechodzi przez podeszwę na wylot, więc woda łatwiej dostaje się do środka.

Metoda Goodyear

Cholewka, wkładka i wąski pasek skóry zwany ramką są zszyte razem, a podeszwa jest przyszyta do ramki. Buty Goodyear są na początku sztywniejsze i cięższe, lepiej chronią przed wodą, a podeszwę można wymieniać wiele razy bez naruszania cholewki. Wypełnienie między wkładką a podeszwą, często z korka, z czasem układa się pod kształt stopy.

Uwaga na ozdobne przeszycia: widoczny ścieg na brzegu podeszwy nie zawsze oznacza but szyty, bo bywa sam dekoracją na butach klejonych. Jeśli chcesz mieć pewność, zapytaj markę wprost o metodę montażu podeszwy i o to, czy oferuje naprawy.

Jak dopasować skórzane buty: rozmiar, szerokość, wyściółka

  1. Mierz i przymierzaj po południu, bo w ciągu dnia stopy puchną.
  2. Obrysuj stopę na kartce i zmierz odległość od pięty do najdłuższego palca. Wkładka buta powinna być dłuższa mniej więcej o centymetr.
  3. Przymierzaj oba buty, w skarpetach, które będziesz w nich nosić, bo prawie każdy ma jedną stopę trochę większą.
  4. Przejdź się po twardej podłodze, bo miękki dywan w sklepie ukrywa uciski.
  5. Sprawdź, czy najszersze miejsce stopy wypada w najszerszym miejscu buta i czy możesz swobodnie poruszać palcami.
  6. W nowych butach ze sztywną podeszwą, zwłaszcza szytych metodą Goodyear, pięta może się lekko unosić. Po rozchodzeniu podeszwa zacznie się zginać i to minie.

Skóra trochę rozciąga się na szerokość, a szewc może dodatkowo rozbić konkretne miejsce na prawidłach, ale długości nie zmieni nikt. Kupując buty online, masz 14 dni na zwrot, więc przymierzaj je w domu na czystej podłodze i nie wychodź w nich na zewnątrz. Jak czytać tabele rozmiarów i co sprawdzić przed zamówieniem, piszę w poradniku o kupowaniu ubrań online.

Wyściółka i wkładka

Skórzana wyściółka oddycha i najdłużej nie chłonie zapachów; tekstylna jest w porządku, syntetyczna najgorzej radzi sobie z potem. W butach na zimę dobrze sprawdza się ocieplenie z wełny albo naturalnego kożuszka. Wyjmowana wkładka ułatwia suszenie i pozwala włożyć wkładki ortopedyczne.

Podeszwa i obcas: na co patrzeć

  • Podeszwa skórzana jest elegancka i oddycha, ale na mokrym chodniku bywa śliska i szybciej się ściera. Szewc może nakleić na nią cienką gumową warstwę ochronną, tak zwaną profilaktykę.
  • Podeszwa gumowa daje przyczepność, więc na polską jesień i zimę jest najbezpieczniejsza. Sprawdź, czy ma wyraźny bieżnik.
  • Podeszwy z poliuretanu i EVA są lekkie i dobrze amortyzują, ale poliuretan z latami potrafi się kruszyć, nawet gdy buty stoją nieużywane w szafie.
  • Obcas powinien mieć wymienny flek, najlepiej gumowy. W szpilkach zajrzyj pod flek: metalowy trzpień w środku to dobry znak.
  • Zapiętek, czyli usztywniony tył buta, nie powinien zapadać się pod naciskiem kciuka. Miękki zapiętek szybko się deformuje i przestaje trzymać piętę.

Te same zasady oglądania szwów i wykończenia działają przy ubraniach; więcej znajdziesz w poradniku jak rozpoznać dobrą jakość ubrań.

Jak rozchodzić nowe skórzane buty

  • Przez kilka dni noś je w domu po godzinę lub dwie, w nieco grubszych skarpetach.
  • Na pierwsze wyjścia wybieraj krótkie trasy, a w torbie miej plaster na piętę.
  • Nie mocz butów i nie grzej ich suszarką do włosów, żeby szybciej się rozciągnęły. Wysoka temperatura wysusza skórę.
  • Jeśli uciska w jednym miejscu, zanieś buty do szewca, który rozbije je punktowo na prawidłach.
  • Po każdym dniu noszenia daj parze dobę przerwy: skóra musi wyschnąć od potu, zanim znów ją założysz.

Pielęgnacja skórzanych butów krok po kroku

Nie potrzebujesz wielu rzeczy:

  • krem lub pasta w kolorze butów albo bezbarwne,
  • dwie szczotki z naturalnym włosiem, jedna do nakładania, druga do polerowania,
  • miękka bawełniana ściereczka,
  • impregnat w sprayu,
  • prawidła, najlepiej drewniane, cedrowe.

Pełna pielęgnacja licowej skóry, raz na 2–4 tygodnie przy regularnym noszeniu:

  1. Wyjmij sznurówki i usuń szczotką kurz oraz błoto, także przy szwie podeszwy.
  2. Przetrzyj skórę lekko wilgotną ściereczką. Białe zacieki po soli usuń ściereczką zwilżoną wodą z odrobiną octu.
  3. Poczekaj, aż buty wyschną w temperaturze pokojowej.
  4. Nałóż cienką warstwę kremu małymi okrężnymi ruchami, również na szwy i krawędzie.
  5. Odczekaj kilka minut, aż krem się wchłonie.
  6. Wypoleruj szczotką, a na koniec ściereczką.
  7. Przed jesienią i zimą oraz po każdym czyszczeniu zamszu spryskaj buty impregnatem, trzymając puszkę w odległości podanej na opakowaniu.

Zamsz, nubuk i lakier

Zamszu i nubuku nie smaruj kremem. Czyść je gumką do zamszu i szczotką (krepową albo z delikatnym mosiężnym włosiem), a potem zabezpiecz sprayem do zamszu. Skórę lakierowaną przecieraj wilgotną ściereczką i używaj preparatu do lakieru zamiast zwykłego kremu.

Gdy buty przemokną

Wypchaj je gazetą albo papierowymi ręcznikami, wymień papier po godzinie lub dwóch i zostaw do wyschnięcia w temperaturze pokojowej, z dala od kaloryfera i suszarki. Kiedy wyschną, nałóż krem, bo woda wypłukuje ze skóry tłuszcz i bez tego zacznie pękać.

Jak przechowywać skórzane buty poza sezonem

  • Przed schowaniem oczyść je i nałóż krem; brud i sól zostawione na lato niszczą skórę.
  • Włóż prawidła. Cedrowe dodatkowo pochłaniają wilgoć i zapach. Wysokie kozaki wypchaj papierem albo użyj usztywniaczy do cholewek.
  • Trzymaj buty w bawełnianych workach albo pudełkach z otworami, nigdy w foliowych torbach, bo pod folią łatwo o pleśń.
  • Wybierz suche miejsce z dala od słońca i kaloryfera.
  • Co kilka miesięcy zajrzyj do pudełek i sprawdź, czy na skórze nie pojawił się biały nalot.

Buty ze skóry naturalnej można wielokrotnie naprawiać: wymienić podeszwę i fleki, zszyć pęknięty szew, odnowić kolor. Zanoś je do szewca, kiedy flek jest starty do połowy, a nie dopiero wtedy, gdy spod gumy wystaje obcas.

Polskie marki skórzanych butów w moim katalogu

W katalogu znajdziesz kilka polskich marek obuwniczych. Nie testowałam butów każdej z nich, więc zanim kupisz, sprawdź na stronie marki skład, metodę montażu podeszwy i możliwość naprawy:

  • Zapato: polska marka obuwnicza specjalizująca się w skórzanych butach produkowanych lokalnie, z dbałością o rzemiosło.
  • Kopyto: ręcznie robione buty skórzane, tradycyjne rzemiosło szewskie we współczesnym wydaniu.
  • Balagan: minimalistyczne, ponadczasowe buty i torebki ze skóry.
  • Saway: damskie buty z włoskiej skóry naturalnej, od szpilek i balerin po botki i kozaki.
  • Bohema Clothing: rodzinna marka z ręcznie robionymi butami z małego warsztatu, która tworzy obuwie wegańskie z materiałów takich jak skóra z kaktusa czy ananasa. Dobra opcja, jeśli nie chcesz nosić skóry zwierzęcej; o pielęgnację takich materiałów zapytaj markę, bo różni się od pielęgnacji skóry.

Wszystkie marki obuwnicze zebrałam w kategorii butów. Jeśli chcesz zobaczyć, jak skórzane botki czy mokasyny pracują w codziennych zestawach, zajrzyj do tekstu o jesiennych stylizacjach.

Najczęstsze pytania

Jak odróżnić skórę naturalną od ekoskóry?

Sprawdź piktogramy na etykiecie: kształt rozpiętej skóry zwierzęcej oznacza skórę, a romb inne materiały. Na przekroju krawędzi skóra naturalna ma włóknistą strukturę, a ekoskóra pokazuje warstwę tkaniny pod powłoką.

Czy skórzane buty można prać w pralce?

Nie. Skórę czyści się szczotką i wilgotną ściereczką, a po zamoczeniu suszy w temperaturze pokojowej i nakłada krem. Pralka i kaloryfer to najszybsza droga do popękanej skóry i odklejonej podeszwy.

Jak często pastować skórzane buty?

Przy regularnym noszeniu co 2–4 tygodnie oraz po każdym kontakcie z deszczem, błotem lub solą. Wystarczy cienka warstwa, bo nadmiar kremu zatyka pory skóry.

Czy buty klejone są gorsze od szytych?

Nie zawsze. Dobrze wykonane buty klejone z dobrej skóry posłużą długo, ale buty szyte metodą Goodyear lub Blake łatwiej i częściej da się podzelować, więc przy regularnym noszeniu zwykle żyją dłużej.

Czy skórzane buty się rozciągają?

Trochę, na szerokość, zwłaszcza miękka skóra licowa i zamsz. Na długość się nie rozciągają, dlatego za krótkich butów nie warto kupować z nadzieją, że się rozchodzą.

Zanim kupisz, przelicz w kalkulatorze kosztu użytkowania, ile kosztuje jeden dzień w butach noszonych przez kilka jesieni i zim.

Kupuj świadomie. Wspieraj polskie marki.